Maraşta Haber
Maraşta Haber

İSLAMDA İHTİKÂR

İhtikârın sözlük anlamı, istiflemek tedavülden kaldırmak hak yemek gibi anlamlara gelmektedir. İhtikâr kelimesi daha çok hadislerde kullanılır. Ayetlerde ise haksız kazançtan söz edilir. Mesela: “Ey iman edenler! Karşılıklı rızaya dayanan ticaret olması hali müstesna, mallarınızı, batıl (haksız ve haram yollar) ile aranızda (alıp vererek) yemeyin. Ve kendinizi öldürmeyin. Şüphesiz Allah, sizi esirgeyecektir.” Ayetinin hem rüşveti, […]

İSLAMDA İHTİKÂR

09 Ekim 2021 - 14:48A+A-

Kahramanmaraş'ın güncel haberlerini Google News'ten takip edin !

İhtikârın sözlük anlamı, istiflemek tedavülden kaldırmak hak yemek gibi anlamlara gelmektedir. İhtikâr kelimesi daha çok hadislerde kullanılır. Ayetlerde ise haksız kazançtan söz edilir. Mesela:

“Ey iman edenler! Karşılıklı rızaya dayanan ticaret olması hali müstesna, mallarınızı, batıl (haksız ve haram yollar) ile aranızda (alıp vererek) yemeyin. Ve kendinizi öldürmeyin. Şüphesiz Allah, sizi esirgeyecektir.” Ayetinin hem rüşveti, hem de ihtikârı yasakladığı fakihlerce beyan edilmiştir.  (Nisa Suresi 4/29)  

İslâm iktisadında asıl hedef, ferdin mutluluğu ile toplumsal refahın sağlanmasıdır. Bunun gerçekleşmesi için de ekonomik bağımsızlığın yanında, istikrarın da sağlanması gerekir. Yani üretilen mal ve hizmetler, zengin, fakir, cinsiyet ve din farkı gözetilmeden, insanların ihtiyacı için dağıtılmasıdır.

Bunun için, kişilerin kâr etme hırsının kontrol altına alınması ve haksız kazancın önlenmesi gerekmektedir. Zira Kur’an’da, mülkiyetin gerçek sahibinin Allah olduğu, mülk sayılan her şeyin imtihan vesilesi olarak insana emanet edildiği beyan buyrulmuştur. Onun için, kişisel çıkarlar, toplum menfaatinin önüne geçmemelidir.

İhtikârı değişik şekilde tarif eden mezhepler, Temel gıda maddelerini şehri besleyen yerleşim merkezlerinden alıp, kar için saklamanın tahrimen mekruh veya haram olduğu fikrinde birleşmişlerdir. Temel gıda maddelerinin ticaret için bekletilmesi İslam’ın dışındaki diğer dinlerde de yasaklanmıştır.

Normal şartlarda çiftçinin kendi ürününü bir müddet bekletmesi caiz görülürken, kıtlık zamanlarında onların da bekletilmesi yasaklanmıştır. Bir hadis-i şerifte:

“Kim yiyecek maddelerini kırk gün saklarsa Allah’tan uzaklaştığı gibi Allah da ondan uzaklaşır. Komşuları açken tok sabahlayanlar Allah’ın zimmetinden uzak olurlar” Buyrulmuştur. (Müsned, II, 33) 

Hadisteki kırk gün sınırının konulması, Medine ile şam arasındaki mesafenin, gidiş gelişinin kırk gün olmasına bağlamıştır.

Bu hadise göre Hanefiler saklama müddetini kırk gün,  Bazı imamlar otuz gün, bazıları da şiddetli ihtiyaç maddesi için müddeti üç gün olarak belirlenmiş, ilaç ve  serum gibi maddelerin ihtikârı da saatlik olarak tespit edilmiştir.

Serbest ticarette kamu zararının önlenmesini esas alan fakihler, İhtikârda mekruh sayılan bazı maddelerin, yer ve zamana göre haram durumuna da geçebileceğini belirtmişlerdir. Mesela yaz gününde elbise saklanması mekruh sayıldığı halde, dondurucu soğuklarda stoklanması haram sayılmıştır.

İmam-ı Yüsuf’a göre, Yokluğu veya kıtlığı sıkıntı doğuracak, insanın muhtaç olduğu her türlü ihtiyaç maddesinde ihtikâr geçerlidir. Mesela:

Askeri malzemelerin normal şartlarda ihtikârı mekruh olduğu halde, savaş zamanında saklanması haram sayılmıştır.

Halkın zarar görmesini önlemek için Hz. Ömer(r.a.),    Mekke ve Medine’de, Hz. Ali(r.a.) da Kûfe’deki ihtikâr faaliyetlerini titizlikle denetlemiştir.

Hz. Ömer(r.a.)’in bir içtihadına göre, saklanan mallarda tüm şehir halkının hak sahibi olduğu, bundan dolayı saklanan malın maliyet üzerinden satılıp,(İslamda zulüm yasak olduğu için) parasının sahibine verileceği de beyan edilmiştir. (Abdürrezzâk es-San‘ânî, VIII, 207)

Bir hadis-i şerifte  “Câlib (şehre uzak yerden mal getiren tâcir) methedilmiş, karaborsacı ise lânetlenmiştir” (İbn Mâce, Ticaret)

Resûlullah(s.a.v.),  karaborsacılığa karşı çeşitli tedbirler almak suretiyle ihtikârın topluma zararını önlemiştir. Meselâ: Medine’ye gelen hububatın tamamını satın almak isteyen Hakîm b. Hizâm’a ihtikâr yapmaması uyarısında bulunmuş, ihtikâra yönelen bazı satıcıların ellerindeki malları satmalarını emretmiş, ancak narh koymamış, arz talep dengesine göre satılmasına müsaade buyurmuştur. ( El-Âmilî, 12, 316).

Yani Efendimiz, İslam da, piyasa dengeleriyle oynanıp, ürünlere yüksek ya da düşük fiyat verilerek, haksız rekabet ortamı yaratılmasını da uygun görmemiştir.

Hz. Ali(r.a.), Mısır valisi Eşter’e, karaborsacılığa yeltenenlerin, aşırıya kaçmadan,  uygun bir şekilde cezalandırmasını emretmiştir (Şerîf er-Radî, s. 438).

Hanefî,  Hanbelî ve Malikî mezhepleri, halkın hayatını tehlikeye sokan gıda,  ilaç, serum gibi malları saklayan kişilere, önce normal piyasa fiyatına göre satmasının emredilmesini, satmadığı takdirde müsadere yoluyla malı satılıp, parasının da kendisine verilmesini caiz görmüşlerdir.

Fakihlerin ekserisi narh konulmasına karşı olmakla beraber, kamu zararının önlenmesi düşüncesiyle narhı câiz görenlerde olmuştur. Bazı İslam hukukçuları, normal fiyattan satış yapmamakta israr eden stokçuların, satışlarının engellenmesine de cevaz vermişlerdir  (Ebû Bekir İbnü’l-Arabî, VI). 09.10.2021

Ali KARA

Emekli Müftü

 

 

Kahramanmaraş'ın güncel haberlerini Google News'ten takip edin !
Etiketler : |
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLER
Yazarlar Mustafa Okumuş’un Davetinde Bir Araya Geldi Yazarlar Mustafa Okumuş’un Davetinde Bir...

Kahramanmaraş’ın tanınmış eğitimci, araştırmacı, yazar ve şairi Mustafa Okumuş’un; şehrin ileri gelen yazarları arasında dayanışmayı ve...

Örnek Bir Etkinlik: Yazar Mustafa Okumuş’a Saygı Programı Örnek Bir Etkinlik: Yazar Mustafa Okumuş...

Kahramanmaraş’ın yetiştirdiği güzide eğitimci, şair ve yazar,  “Hocaların Hocası” olarak tanınan Mustafa Okumuş adına Onikişubat Beledi...

Bine Yakın İnsan “Delibahar”Oyununu İzledi Bine Yakın İnsan “Delibahar”...

Emektar Eğitimci Salman Kapaoğlu’nun yazıp, yönettiği “DELİBAHAR” oyununu izlemek için  vatandaşlar Mehmet Akif Ersoy...

İsmail Yaray’dan makale: ANA İsmail Yaray’dan makale: ANA

Doğa anayla başlar. Kâinatın var oluşu anayladır. Ana; üretkendir. Üretir yok etmez. Ana; merkezdir, Doğada her şey onun çevresinde şek...


BU HABER HAKKINDA GÖRÜŞLERİNİZİ BELİRTMEK İSTER MİSİNİZ?(Yorum Yok)

SON EKLENEN HABERLER
Mimar Sinan İlkokulunda Okul Yararına Kermes Mimar Sinan İlkokulunda O...

Kahramanmaraş Onikişubat Mimar Sinan İlkokulu Okul Aile Birl...

Mustafa Koyuncu’ ya Şükran Programı -2 Mustafa Koyuncu’ ya Şükra...

Söz sırası fatih Başkana geldiğinde Sayın Başkan; ‘ben Sayın...

Carpe Diem (Anı Yaşa) Carpe Diem (Anı Yaşa)

Şairler ve yazarlar kenti olan Kahramanmaraş’ta, Yedi Güzel ...

Mustafa Koyuncu’ ya Şükran Programı-1 Mustafa Koyuncu’ ya Şükra...

Günümüzde sadece kendi için değil başkaları için de yaşayan,...

Elbistan’da İYİ Parti’ye 300 üye katıldı! Elbistan’da İYİ Parti’ye ...

           Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesinde İYİ Par...

Rektör Yasım’a Kahramanmaraş Kurum İl Müdürlerinden Ziyaret Rektör Yasım’a Kahramanma...

Kahramanmaraş’taki kamu kurum il müdürleri, Kahramanmaraş Sü...

Başkan Okay’dan Yalnız Ardıç’a Futbol Sahası Başkan Okay’dan Yalnız Ar...

Dulkadiroğlu Belediyesi, Belediye Başkanı Necati Okay’ın tal...

İstişare İstişare

Adına ister istişare ister müşavere ister meşveret ya da meş...

Aziz Sancar Anadolu Lisesi başarıya koşuyor Aziz Sancar Anadolu Lises...

Kahramanmaraş Onikişubat Maarif Mahallesinde yer alan Aziz S...

Damat Düğünde Geline Pasta Yerine Paça ikram etti Damat Düğünde Geline Past...

Kahramanmaraş’ta tarihi Cumhuriyet Lokantası sahipleri...

FOTO GALERİ
YAZARLAR HABERLERİ
VİDEO GALERİ